..............................................................* επιμέλεια σελίδας: Πάνος Σ. Πάνου * επικοινωνία email: kepeme@gmail.com *



Αυτός που αγωνίζεται μπορεί να χάσει, όμως αυτός που δεν αγωνίζεται ήδη έχει χάσει.

Bertolt Brecht, 1898-1956, Γερμανός συγγραφέας

~~

 my-tips-collection
....................."Η συμφιλίωση των πολιτισμών περνά μέσα από την οικουμενικότητα της Παιδείας"
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Ξόδεψα πολύν άνεμο για να μεγαλώσω. Μόνον έτσι όμως έμαθα να ξεχωρίζω τους πιο ανεπαίσθητους συριγμούς, ν' ακριβολογώ μες στα μυστήρια....
...............................................................................................................................................................................................................Οδ. Ελύτης
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016

Η ΕΛΛΑΣ ΕΝ ΒΟΥΡΚΩ

  ΑΠΟΨΕΙΣ.....   .
του Σαράντου Καργάκου

Ας ξεκινήσουμε, αγαπητοί, από ένα εξορκισμένο σήμερα «εθνικιστή» ποιητή που κάποτε τολμούσαμε να θεωρούμε πρώτο εθνικό μας ποιητή, τον Διονύσιο Σολωμό: γράφει στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους»: «Αραπιάς άτι, Γάλλου νούς, βόλι Τουρκιάς, τόπ’ Αγγλου* πόλεμος μέγας πολεμά, βαρεῖ τό καλυβάκι…» (*τόπ΄ = μπάλα κανονιού).
Εννοείται ασφαλώς ποιο είναι το καλυβάκι στον παρόντα καιρό. Όχι η Ελλάς ή η προέκτασή της η Κύπρος, αλλά σύμπας ο Ελληνισμός.
Ο Ελληνισμός μετά τις εξάρσεις του στον πόλεμο του ’40-’41, με την αντίστασή του κατά των αρχών Κατοχής, με τον ενωτικό αγώνα της Κύπρου (μια δράκα μαχητές κατά μιας αυτοκρατορίας) αποτελούσε κακό παράδειγμα για τους λοιπούς λαούς. Κακό παράδειγμα υπήρξε και με την Επανάσταση του ’21 που διέλυσε τον ιστό της υποταγής που είχε επιβάλει η Ιερά Συμμαχία. Όταν το 1830 έκλεινε η αυλαία της Ελληνικής Επαναστάσεως άνοιγε η αυλαία των ευρωπαϊκών επαναστάσεων.
Γι’ αυτό ο ανυπότακτος, ο απειθάρχητος, ο μη συμμορφούμενος «τοῖς ξένων ρήμασι» λαός, ο δάσκαλος του απροσκύνητου ήθους έπρεπε να χτυπηθεί στις ρίζες, στις πνευματικές και ιστορικές καταβολές του. Το σχέδιο ετοιμάστηκε την επαύριο του Πολυτεχνείου. Αλλ’ ο λαός αυτός έπρεπε να υποστεί δύο στρατιωτικά πλήγματα για να συνετισθεί. Επτά χρόνια δικτατορίας δεν είχαν «σιδερώσει» το φρόνημά του. Έτσι ήλθαν το 1974 ο Αττίλας και μερικά χρόνια αργότερα η ασχήμια της Ύμιας. Κι έκτοτε άρχισε εν ονόματι ενός πολιτικού ρεαλισμού, η χαλιναγώγηση του ελληνικού φρονήματος, η καταπτόηση, η τουρκοφοβία που τελικά -πάντα εν ονόματι του πολιτικού ρεαλισμού- μετεξελίχθηκε σταδιακά σε τουρκολατρία. Έχουμε εδώ μια κλασσική περίπτωση του «Συνδρόμου Στοκχόλμης», όπου το θύμα ερωτεύεται τον βασανιστή του.
Μετά την έκρηξη σε παγκόσμια κλίμακα του Ελληνισμού για το όνομα της Μακεδονίας, μια έκρηξη που κράτησε επί μία τριετία, έπεσαν πάνω μας «λυτοί και δεμένοι» να συμμαζευτούμε, να προσγειωθούμε, να σωφρονισθούμε. Έτσι επροκόψαμε.
Σήμερα όχι η Ελλάς, αλλ’ ο Ελληνισμός, είναι παντού ντροπιασμένος. Χάσαμε όλες τις διπλωματικές μάχες, χάσαμε το επιχειρηματικό μας κεφάλαιο, χάσαμε την εργατικότητά μας, το εθνικό και το κοινωνικό μας φιλότιμο. Προτιμάμε πια την αγγλική ως γλώσσα και γραφή και όχι την ξεπερασμένη κι ατιμασμένη Ελληνική, τη μητέρα του ευρωπαϊκού γλωσσικού πολιτισμού.
Κι όλα αυτά πώς και γιατί; Έπρεπε και πρέπει να επιβληθεί το παγκόσμιο ολοκληρωτικό κράτος. Και οι λαοί, όπως γράφει ο Βάρναλης, να έχουν «μια σκέψη δετή που τους την πλάσανε οι δυνατοί». Χρειαζόταν, όμως, ένα κράτος – πειραματόζωο. Και σαν τέτοιο επιλέχτηκε όχι απλώς το ελληνικό κράτος, αλλά σύμπας ο Ελληνισμός. Με τρόπο μεθοδικό έσπασαν τις πνευματικές και ιστορικές μας ρίζες, απογύμνωσαν την ελληνική γλώσσα και γραφή από τις αρχέγονες καταβολές τους, υποβάθμισαν τη σημασία του έθνους σαν τάχα μου φαντασιακή κατασκευή και παρουσίασαν έναν κατ’ όνομα ελληνικό κόσμο περίπου, όπως εμφανίζονται κατ’ όνομα εδώ και 50 χρόνια οι Σκοπιανοί.
Η σύγχρονη οικονομική κρίση είναι απότοκος της πνευματικής και ηθικής. Εξωπετάχθηκαν όλες οι προγονικές αξίες που δημιουργούσαν ανθρώπους αξίας και εν ονόματι ενός δάνειου πλούτου βουτηχτήκαμε στο βούρκο του ανιδανισμού, του αμοραλισμού, του καριερισμού και του πολιτικού οππορτουνισμού. Πολλοί που βιάζονται να ψάλλουν το requiem της Ελλάδος σιγομουρμουρίζουν «η Ελλάς εν τάφω». Όχι! Αν θέλουμε να είμαστε σωστοί πρέπει να πούμε «Η Ελλάς εν βούρκω».
Και στο βούρκο έριξαν την Ελλάδα όχι μόνον οι ανάξιοι πολιτικοί αλλά και οι ανάξιοι πνευματικοί ταγοί της. Αυτοί που δημιούργησαν μια πνευματική ασφυξία στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα «μίντια» και στην καλοπλασαρισμένη σκουπιδογραφία, έτσι που, όπως λέει στη «Χρονογραφία» του ο Λεόντιος Μαχαιράς, «δέν ξέρουμε ἴντα συντυχαίνουμε». Δεν ξέρουμε τι μας γίνεται, quo vadimus, quid facimus (πού πάμε, τι πράττουμε).
Και στο παρελθόν η Ελλάς έπεσε αλλ’ ουδέποτε ξέπεσε. Γλιστρούσε αλλά δεν παραπατούσε, ούτε παραμιλούσε. Σήμερα μοιάζει με ξεπεσμένο φάντασμα και στο εξωτερικό προβάλλεται σαν χρεοκοπημένος διάβολος. Κι εμείς –πέρα από την οικονομική λεηλασία- ζούμε σε μια Ελλάδα χωρίς ελληνικότητα.
Αυτοί που –κακή τή τύχη- πήραν στα χέρια τους το άρμα της παιδείας, το οδήγησαν στην άβυσσο της ασυδοσίας και του μηδενισμού. Λείπει πλέον από τη ζωή μας ο πεπαιδευμένος άνθρωπος. Ο άνθρωπος με τη βαθειά καλλιέργεια, ο μορφωμένος με την πλήρη του όρου έννοια. Έγραφε προ 110 και πλέον ετών ο αοίδιμος Παπαδιαμάντης, που πέρσι τιμήσαμε υποτονικά τα 100 χρόνια από το θάνατό του: «Μορφωμένους θέλουμε• όχι εγγραμμάτους». Εγγραμμάτους, δηλαδή πτυχιούχους και πολυπτυχιούχους έχουμε πολλούς• μορφωμένους δεν έχουμε, δηλαδή ανθρώπους με άρτια μορφή. Έχουμε κλάσματα ανθρώπων που δεν είναι ικανοί να σηκώσουν ούτε το βάρος του παρελθόντος, ούτε τις ευθύνες του παρόντος και πολύ περισσότερο τις ευθύνες του μέλλοντος. Δεν έχουμε τους κατάλληλους πνευματικούς και πολιτικούς πλοηγούς που θα μας κατευθύνουν προς κάποιον ελπιδοφόρο ορίζοντα.
Η Ελλάς σήμερα –και με τον όρο Ελλάς εννοώ σύμπαντα τον Ελληνισμό- μοιάζει με σκεβρωμένη περγαμηνή, μοιάζει με το δέρμα γερασμένου ελέφαντα. Η καταιγίδα χτυπά την πόρτα μας σαν κάποιος που θέλει να μπει βίαια μέσα κι εμείς «δειλοί, άβουλοι και μοιραίοι αντάμα προσμένουμε ίσως κάποιο θαύμα», για να επανέλθω στον Βάρναλη. Η λέξη θαύμα, που ομόρριζό της δεν υπάρχει σε καμιά ευρωπαϊκή γλώσσα, παρότι πιθανώς συγγενεύει με το θεώμαι (=παρατηρώ) και με τη θέα, δεν μας προσφέρει την προσδοκία για θέα ελπίδος. Διότι σήμερα δεν βλέπουμε τίποτε• παρατηρούμε μηδενικά επί μηδενικών, τα οποία δεν προσφέρουν προοπτική μέλλοντος.
Συχνά έχω γράψει και πιο συχνά έχω διδάξει πως, αν θαύματα γίνονταν στο παρελθόν, γιατί να μη γίνουν και στο παρόν; Ο λόγος είναι απλός: το θαύμα δεν έρχεται ως μάννα από τον ουρανό. Ο Θεός δεν είναι Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ούτε έχει τη μεγαθυμία του Στρος Καν και της Μέρκελ να μας χορηγεί δόσεις, όπως η Κίρκη το βελανίδι στους χοιρόμορφους συντρόφους του Οδυσσέα. Δεν λέω, με τα επιδόματα, με τα προγράμματα, τις επιδοτήσεις και όλα τα «κολπατζίδικα» συναφή «φάγαμε καλά» κατά την Πάγκαλη ρήση, αλλά έτσι εγίναμε Κίρκειοι χοίροι και τρεφόμαστε με βελανίδι.
Πού είναι η παλιά μας αρχοντιά που έκανε τον Κύπριο αγρότη με 10 «τσιρούες» να νιώθει σαν βασιλιάς, όταν σε φιλοξενούσε στο ταπεινό σπιτικό του; Κάποτε ζούσαμε τον πλούτο της φτώχειας, επί μερικά χρόνια ζήσαμε τη φτώχεια του πλούτου και τώρα το παίζουμε «Άσωτοι υιοί». Αλλά δεν υπάρχει κανείς στοργικός και συγχωρητικός πατέρας να σφάξει για μας τον «μόσχο τον σιτευτόν». Θα σφάξει εμάς. Κι εννοώ ότι όπως τεμαχίστηκε η Κύπρος (αρχόντισσα Κερύνεια και πώς να σε ξεχάσω;) σχεδιάζεται να τεμαχισθεί και ο λοιπός ελλαδικός χώρος. Ουσιαστικά η Δυτ. Θράκη ανήκει περισσότερο στην Τουρκία και τυπικά ανήκει στην Ελλάδα. Μέγας αφέντης της περιοχής είναι ο Τούρκος πρόξενος της Κομοτηνής. Το ίδιο ισχύει και για το νομό Φλωρίνης. Οικονομικά έχει αλυσοδεθεί στα Σκόπια.
Ας μη στρουθοκαμηλίζουμε και ας μην παριστάνουμε τους ξεπεσμένους αγγέλους. Μας έλειψε η ηρωική στάση ζωής που διέκρινε στις καλές ώρες της την ελληνική φυλή. Το είχε πει ο Χάιντεγκερ αλλά πράξη το είχαμε κάνει εμείς: για να ζήσει κανείς μια αυθεντική ζωή, αυτό που χρειάζεται είναι η αποφασιστική αντιμετώπιση του θανάτου. Αυτό είναι που δίνει ζωή στη νιότη. Σήμερα ποιος είναι περισσότερο ζωντανός στην Κύπρο από το Γρηγόρη Αυξεντίου; Οι πεθαμένοι ζωντανοί ; Ή μήπως, οι κονιοποιητές της πνευματικής μας παραδόσεως, που έβγαλαν και τον Βασίλη Μιχαηλίδη εθνικιστή; Όταν διαβάζω αυτά που γράφονται κι εδώ και στο λοιπό ελληνικό χώρο από τις εθνομηδενιστικές πέννες, άθελα μού έρχεται στο νου το περίφημο ποίημα του Έλιοτ «Οι κούφιοι άνθρωποι». Αυτοί μας κυβερνούν και διαβουκολούν τη νεολαία μας. Για να φθάσεις ψηλά, πρέπει να είσαι σήμερα κούφιος πνευματικά και ψυχικά. Και όχι μόνον κούφιος αλλά και κούφος, δηλαδή επηρμένος και κατά προέκταση αλλοπαρμένος που σημαίνει από άλλους παρμένος, για να μην πω πουλημένος.
Τι είναι σήμερα αυτοί που εκπροσωπούν επίσημα τον Ελληνισμό; Ένα όρθιο λείψανο. Αυτό το όρθιο λείψανο έκανε τον Ελληνισμό να μοιάζει με σπασμένο καθρέφτη.
Πού είναι ο ψυχικός ιμάντας που μας ένωνε παλιά;
Πού είναι η αδελφοσύνη που μας έδενε όταν βγήκαμε στο νησί κρυφά με ψεύτικα ονόματα το 1964 και μετά;
Γιατί καλλιεργείται τόσο μίσος στη Β. Ελλάδα εναντίον της Ν. Ελλάδος;
Μήπως σχεδιάζεται διαμελισμός;
Μήπως η περιβόητη κρίση είναι τεχνητή για να θολώσει ο νους μας και η Ελλάς να διαμελισθεί;
Γιατί προπαγανδίζεται επί δεκαετίες η αυτονομία της Κρήτης; Ο λόγος είναι απλός: κάποιοι θέλουν να ρουφήξουν για λογαριασμό τους το μαύρο χυμό που έχει ολόγυρά της.
Συνάντησα πριν από καιρό έναν ευπορήσαντα παλαιό μου μαθητή και νυν πολιτικό που θέλησε να με αντιμετωπίσει με ύφος υπεροπτικό. «Τι είσαι συ, ποιος είμαι εγώ». Τον αποστόμωσα μακρυγιαννικώς: «Συ είσαι ένας όρθιος νεκρός• πάει καιρός που έχεις πεθάνει, αλλά δεν το έχεις μάθει». Εγώ μένω ζωντανός, διότι με τη γραφή και τη διδαχή μου ζω με τους νεκρούς μας.
Σήμερα δυστυχώς στην Ελλάδα – κι από τον όρο αυτό δεν εξαιρώ την Κύπρο- ζωντανούς μπορείς να βρεις μόνο στα νεκροταφεία. Οι ζωντανοί σας είναι στα «Φυλακισμένα μνήματα» και στη «Μακεδονίτισσα». Νεκροφιλία ή νεκρολατρία θα πουν τα τσιράκια του εθνομηδενισμού. Όχι, απαντώ. Όπως είπε ο μεγάλος Ιω. Συκουτρής που εδίδαξε κι εδώ,πολιτισμός είναι η συναναστροφή με τους νεκρούς. Η συναναστροφή με το ήθος, το ύφος, το πνεύμα των προγόνων. Αντίθετα, κάποιοι, παρότι δεν τους έχει γίνει νεκροψία, έχουν από καιρό πάρει το δρόμο προς την κόλαση χωμένοι ως το λαιμό στα ψέματα των ισχυρών. Ο τόπος μας δεν θα γίνει ποτέ καθαρός, εφόσον θα κατευθύνεται πολιτικά και πνευματικά από τους γόνους των Νενέκων και των Εφιαλτών.
Διάβασα προ ημερών σε μια μεγαλοφυλλάδα των Αθηνών, που υπηρέτησε δουλικά τόσο τις γερμανικές αρχές Κατοχής όσο και το χουντικό καθεστώς, ότι δεν αξίζει να πεθάνει κανείς για ένα πατριωτικό ιδανικό. Έστειλα μια επιστολή, που φυσικά δεν δημοσιεύτηκε και ο λόγος είναι απλός. Έγραψα:
«Το χειρότερο είναι πως τίποτε δεν αξίζει όταν κανείς ζει χωρίς αυτό. Και πως ακόμη πιο αισχρό είναι το να ζει κανείς για το νέο ιδανικό, για την καινούργια μεγάλη ιδέα, την έκτη δόση του δανείου. Εμείς που μέχρι πρόσφατα είμαστε η ψυχή της υφηλίου ζούμε με ξένα ψίχουλα και με δανεική ψυχή».
Μας είπαν ψέματα πολλά, μας είπαν ψέματα αισχρά. Μας είπαν πως μπαίνοντας στην ΕΟΚ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα γίνουμε Ευρωπαίοι. Λες και πριν ήμαστε Ασιάτες και Αφρικανοί. Και τελικά εγίναμε χειρότεροι από αυτούς, όταν μπήκαμε στον ευρωπαϊκό λάκκο των εχιδνών. Διότι δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίτε, μπήκαμε στην Ευρώπη του Γκαίμπελς.Δεν μπήκαμε στην Ευρώπη του Σαίξπηρ, μπήκαμε στην Ευρώπη του Χάρντιγκ που έπνιξε σαν τα τσιχλόπουλα τα Κυπριωτόπουλα.
Δεν με διακρίνει πάθος κανένα κατά των Ευρωπαίων. Διδακτική μου αρχή ήταν μια φράση του Σαίξπηρ: «Μια καλή πράξη σ’ ένα βρόμικο κόσμο». Αυτό κατά την ταπεινή μου αντίληψη, είναι πηγή ευτυχίας για τη ζωή. Μετρήστε τις καλές πράξεις των Βρεττανών. Την εποχή, όπου ο Σαίξπηρ έγραφε αυτά τα υπέροχα, ο σερ Φίλιπ Σίντνεϋ, που είχε τη φήμη του τελειότερου ιππότη και που συνέθετε σαν άγγελος ποίηση και μουσική μαζί με τον σερ Γουώλτερ Ράλεϋ, μάζευαν κάμποσους Ιρλανδούς σε κάποιο βολικό μέρος και τους κατακρεουργούσαν σαν σφαχτάρια.
Είμαι υποχρεωμένος να τα πω αυτά διότι φοβάμαι τον κακό καιρό. Και δεν το εννοώ κλιματολογικώς. Εδώ που καταντήσαμε, βρισκόμαστε σε συνθήκες πολέμου. Τίθεται πλέον θέμα εθνικής –και όχι μόνον- επιβιώσεως. Μαζί με τις ναρκωτικές ιδέες η νεολαία μας πλήττεται και από τις ναρκωτικές ουσίες. «Μαστουρωμένη» χορεύει ένα νέο χορό του Ζαλόγγου που δεν έχει τίποτε ηρωικό. Ό, τι έχει είναι ταπεινωτικό και εξευτελιστικό. Κάποτε ακούγαμε από τα στόματα των νέων την Ιψενική κραυγή: «Δώσ’ τε μου ένα ζευγάρι, μεταχειρισμένα –έστω- ιδανικά». Τώρα ακούμε: «Δώσ’ τε μου ένα δεκάευρο για να πάρω τη δόση μου». Τα παιδιά, της Ελλάδος παιδιά, που τραγούδησε κάποτε η Βέμπο, αγοράζουν το θάνατό τους. Και μαζί τους πεθαίνει και η έννοια Ελλάς. Την πιο βαθειά πληγή της ζωής μου εισέπραξα, όταν σ’ έναν τοίχο των Εξαρχείων διάβασα ένα γκράφιτι: «Έλληνας δεν γεννιέσαι, ούτε γίνεσαι• καταντάς»!
Δεν λέω, καλές είναι οι προοδευτικές ιδέες, οι τολμηρές και οι καινοτόμες αντιλήψεις, οι νέες θεωρίες αλλά πρέπει τουλάχιστον να μείνεις ζωντανός για να τις εφαρμόσεις. Σήμερα, καθώς περνώ από τα κέντρα όπου προσφέρεται η μεθαδόνη ή από κάποια σημεία –πολύ κεντρικά- των Αθηνών και του Πειραιά, θαρρώ πως βλέπω τον «Χορό των Σκελετών» που ζωγράφισε ο μεσαιωνικός ζωγράφος Macaber, από το όνομα του οποίου βγήκε η λέξη μακάβριος. Δεν θα προσθέσω τίποτε καινούργιο. Το έχω γράψει σε βιβλία μου διδακτικά που εκδόθηκαν προ 35ετίας. Πρόκειται για μια κουβέντα που είχε πει ένας μεγαλέμπορος ναρκωτικών από τη Μασσαλία: «Η πολιτική πρέπει να συνεργασθεί με τη χημεία». Και τώρα συνεργάζονται με θαυμαστή αρμονία, με θαυμαστά αποτελέσματα και – το κυριότερο- με θαυμαστά κέρδη. Έκαναν τη νεολαία ανίκανη ακόμη και για να επαναστατήσει. Αυτά που γίνονται επί μία εξαετία στην Αθήνα δεν είναι επαναστατικές εκρήξεις• είναι προοίμιο ενός νέου εμφυλίου σπαραγμού. Η κρίση, οικονομική και διανοητική – έφερε την ακρισία, έφερε το φθόνο και την κακία, με αποτέλεσμα ο ένας Έλληνας να μισεί τον άλλο- κι όχι πια για λόγους ιδεολογίας. Βρισκόμαστε σε τέλεια σύγχυση. Είμαστε σαν τον ναυαγό τη νύχτα που αντί να κολυμπά προς την ξηρά κατευθύνεται απυξίδωτος προς τα βαθύτερα νερά.
Δεν λέω πως είμαστε αβοήθητοι στον παρόντα καιρό. Δεν έχει περάσει χρόνος πολύς που δύο Γάλλοι καθηγητές του πανεπιστημίου του Μετς, οι Τιερί Φορμέ και Μαρτέν Στεφένς, έγραψαν στην εφημερίδα «Φιγκαρό» τα ακόλουθα συγκινητικά:
«Μιλάμε διαρκώς για το ελληνικό χρέος. Χωρίς να επισημάνουμε ότι η Ευρώπη είναι αυτή που εδώ και 2.500 χρόνια έχει ένα χρέος προς την Ελλάδα. Ένα χρέος αιώνιο, αφού αφορά τα θεμέλιά της».
Αυτό που δεν κατανοούν ίσως οι Γάλλοι καθηγητές είναι πως αυτά τα θεμέλια θέλουν να υπονομεύσουν αυτοί που ξεθεμέλιωσαν πρώτα πνευματικά και μετά οικονομικά με τα κάθε λογής «τσιράκια» τους την Ελλάδα. Δεν πρέπει οι Ευρωπαίοι του αύριο να έχουν ως ηθικό και πνευματικό πρότυπο τον Έλληνα άνθρωπο, αλλά τον κοντινό πρόγονό τους, τον Βάνδαλο άνθρωπο. Κι αυτός ο Βανδαλισμός, ως επαναστατική πράξη, εισάγεται και στην Ελλάδα.
Δεν θα πω ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ταγοί, αφού, χρόνια τώρα ο Ελληνισμός πολιτεύεται σε έγκλιση υποτακτική, δεν είναι απέναντί μας ανεκτικοί. Ούτε θα πω ότι δεν μας προσέφεραν στη συμφορά μας «τσάι και συμπάθεια». Θα πω απλώς ότι οι εκδηλώσεις συμπαθείας των εταίρων μας μοιάζουν με προσευχή χιτλερικού βασανιστή. Θα προσθέσω όμως ότι την αφορμή τη δώσαμε εμείς. Την οικτρή κατάσταση που δημιουργήσαμε την έχει περιγράψει με ενάργεια από το 2ο μ.Χ. αιώνα ο Λουκιανός με το έργο του «Μένιππος ή Νεκυομαν-τεία». Όταν ο κυνικός φιλόσοφος Μένιππος κατέρχεται στον κάτω κόσμο, ερωτάται από κάποιον Φιλωνίδη, τι γίνεται στον επάνω κόσμο. Κι ο Μένιππος με τέσσερις λέξεις εικονογραφεί τους τότε ανθρώπους και τους νυν: «Αρπάζουσιν, επιορκούσι, τοκογλυφούσιν, οβολοστατούσιν».
Μετά τη ζοφερή εικόνα που σας έδωσα, εύλογα κανείς μπορεί να αναρωτηθεί αμλετικά: «Να ζει κανείς ή να μη ζει». Θα απαντήσω: να ζει, αλλά να ζει ελληνικά. Δηλαδή ηρωικά. Πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στον εαυτό μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στο παρελθόν μας, πρέπει και πάλι να πιστέψουμε στην ιδέα του έθνους. Η πίστη στο έθνος μας στην κρίσιμη τούτη καμπή είναι ανάγκη ζωής. Όχι, όμως, καπηλεία του έθνους, όπως έγινε συχνά στο παρελθόν. Το έθνος ως προσφορά θυσίας θα φέρει την αυριανή σωτηρία. Όπως έγραψε τότε που μπαίναμε στην ΕΟΚ ένα από τα πιο φωτεινά ελληνικά μυαλά, ο Πάνος Καραβίας,
«για να γίνει το έθνος παλμός καρδιάς, ένα με το αίμα της νιότης μας, πρέπει πρώτα η νιότη μας (Σημ. Σ.Ι.Κ. εννοεί τη νεολαία) να πάει συνείδηση, να πεισθεί πως το έθνος και το εγώ είναι, για τον Έλληνα, έννοιες που δένονται η μια με την άλλη, και πως υπηρετώντας το έθνος πλαταίνεις οικουμενικά και πλουτίζεις σε βάθος το εγώ σου, δίνεις ομορφιά στη ζωή σου και γιομίζεις αγάπη για τον άνθρωπο. Κι εμείς οι Έλληνες είχαμε πάντα τόσο δυνατό το αίσθημα του έθνους, που το ταυτίσαμε με τη θρησκεία και τη φυλή μας – πράγμα σπάνιο, σπανιότατο, αν όχι άγνωστο σ’ άλλα έθνη- σε μια τρισυπόστατη φλόγα».
Θεωρώ επιτακτικό, διότι, κατά τον Θουκυδίδη, «οἱ καιροί ου μενετοί», να ξαναγυρίσουμε στον ελληνισμό μας, στις αξίες που μας έθρεψαν αιώνες τώρα επί ζωής.
Η ιστορική μας μοίρα είναι συνυφασμένη με τη γεωγραφική μας θέση, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενους και αρπακτικούς ιμπεριαλισμούς. Κάποτε μας ήθελαν για τη γεωπολιτική μας θέση. Τώρα μας θέλουν διότι στην απέραντη θαλάσσια έκτασή μας υπάρχουν πλήθη θησαυρών. Οι κάθε λογής Αλή Μπαμπάδες με τους 40 κλέφτες τους κτυπούν την πόρτα μας. Ας μην την ανοίξουμε ακούγοντας τη φράση «σουσάμι άνοιξε». Διότι ίσως ανοίξουμε για μια ακόμη φορά τον ασκό του Αιόλου.
Δεν θα πω ότι έλειψε ποτέ η αγάπη για την Ελλάδα. Αλλά οι τωρινοί των μεγάλων δυνάμεων πολιτικοί, καθότι λεπτοστόμαχοι, αγαπούν την Ελλάδα, όπως αγαπά ο κανίβαλος το θύμα του με… σάλτσα! Ας πάψουμε κάποτε να είμαστε, όπως λέει ο Σολωμός, ένας λαός «πάντοτε ευκολόπιστος και πάντα προδομένος». Το 1945 ο φίλος και συμπατριώτης μου ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος είχε γράψει:
“Μή γελαστεῖτε απ’ τόν καημό σας καί σας πάρει ο ύπνος γιατί καινούργια σύννεφα πλακώσαν τήν πατρίδα! Μαύρα στριφτοπλεγμένα σύννεφα κρέμωνται σάν μολύβια πάνω απ’ τά σπίτια μας, πάνω απ’ τούς τάφους των παιδιών μας!”
Σε λίγο άρχισε ο «βροτολοιγός», ο «οκρυόεις ἐπιδήμιος πόλεμος», όπως τον λέει ο Όμηρος. Κι έτσι δεν μοιραστήκαμε μαζί τη νίκη, όπως μας είχε υποσχεθεί ασύστολα ψευδόμενος ο Τσώρτσιλ, όταν χρειαζόταν το αίμα μας. Και μετά ήλθαν προστάτες οι Αμερικάνοι που άπλωσαν την προστατευτική τους αιγίδα ως την ακρότατη ελληνική θαλάσσια έπαλξη, τη μεγαλόνησο Κύπρο. Τότε είναι που ο δικός σας σπουδαίος ποιητής, ο Θεοδόσης Πιερίδης, έγραψε, ήταν θυμάμαι το έτος 1956, την «Κυπριακή Συμφωνία».Συχνά το έχω πει: δεν πιστεύω στις αλήθειες των πολιτικών• πιστεύω στις αλήθειες των ποιητών. Οι αλήθειες των πολιτικών είναι φτερά στον άνεμο. Οι αλήθειες των ποιητών είναι τα «ριζιμιά χαράκια» των λαών. Ας ακούσουμε λοιπόν τέσσερις στίχους του Θεοδόση Πιερίδη:
«Στης Μεσόγειος τί θέτε τή γλυκιά γαλανάδα;
Ἐμεῖς εἴμαστε Κύπρος, ἐμεῖς εἴμαστε Ἑλλάδα!
Ὅθεν ήρθατε πάτε, φοβεροί Ἀμερικάνοι,
η πατρίδα σας εἶναι κάπου αλλού – καί σας φτάνει»!
Αμ δεν τους φτάνει! Γι’ αυτό ένα νέο αμερικανικό imperium δημιουργείται στη Μεσόγειο, το Μαγκρέμπ φλέγεται, η Συρία φλέγεται, το Ιράν τελεί υπό απειλή, το Ιράκ ποτίζεται καθημερινά μα αίμα, η Τουρκία αιματορροεί, η Ελλάς φυλλορροεί.
Τι χρειάζεται τούτη τη στιγμή ο Ελληνισμός; Έναν εθνικό συναγερμό που να ενώνει σε μια αμφικτιονία αγάπης και αλληλεγγύης τους Έλληνες όλης της γης. Και τότε όχι μόνο θα βγούμε από τα οικονομικά αδιέξοδα, θα βγούμε και από την ηθική ασφυξία, από την πνευματική υπνηλία. Όχι, ο Ελληνισμός δεν βρίσκεται εν ναρκώσει, όπως λένε μερικοί• βρίσκεται απλώς εν υπνώσει. Καιρός να αφυπνιστούμε, να εργαστούμε και να προμηθευτούμε νερό πολύ, διότι όπως λέγει προφητικά άλλος ποιητής, ο Μιχάλης Κατσαρός, «το μέλλον θα έχει πολλή ξηρασία». Αν όμως είμαστε Προμηθείς και όχι Επιμηθείς, μπορούμε να κάνουμε το μέλλον των παιδιών μας πολύ δροσερό, πολύ φωτεινό.

_______________
http://www.ithesis.gr/istoria/i-ellas-en-vourko/

Τετάρτη, 21 Δεκεμβρίου 2016

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης ( 1851-1911)

ΕΛΛΗΝΕΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ

Κορυφαίος Έλληνας λογοτέχνης, με απαράμιλλη γλώσσα, επονομαζόμενος ο "Άγιος των ελληνικών γραμμάτων". Έγραψε ηθογραφικά διηγήματα και μυθιστορήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία και έχουν αναγνωριστεί διεθνώς Ο Παπαδιαμάντης έγραψε τρία μυθιστορήματα: "Η Μετανάστις", "Οι έμποροι των Εθνών", "Η Γυφτοπούλα". Τρία εκτεταμένα διηγήματα (νουβέλες): "Χρήστος Μηλιόνης", "Φόνισσα" και "Ρόδινα Ακρογιάλια". Επίσης 180 διηγήματα και 40 μελέτες και άρθρα.

• Η αργία εγέννησε την πενίαν. Η πενία έτεκεν την πείναν. Η πείνα παρήγαγε την όρεξιν. Η όρεξις εγέννησε την αυθαιρεσίαν. Η αυθαιρεσία εγέννησε την ληστείαν. Η ληστεία εγέννησε την πολιτικήν. Ιδού η αυθεντική καταγωγή του τέρατος τούτου
• Η πλουτοκρατία ήτο, είναι και θα είναι ο μόνιμος άρχων του κόσμου, ο διαρκής Αντίχριστος. Αύτη γεννά την αδικίαν, αύτη τρέφει την κακουργίαν, αύτη φθείρη σώματα και ψυχάς.
• Και τι πταίει η γλαυξ, η θρηνούσα επί ερειπίων; Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια. Και τα ερείπια τα έπλασαν οι ανίκανοι κυβερνήται της Ελλάδος.
• Τώρα όμως η πράγματι επικρατούσα θρησκεία είναι ο πλέον ακάθαρτος και κτηνώδης υλισμός. Μόνον κατά πρόσχημα είναι η χριστιανοσύνη.
• Καίτοι αγράμματη, η γραία μ’ εδίδαξεν ότι εις την ελληνικήν γλώσσαν, άλλως νοούμεν, άλλως ομιλούμεν και άλλως γράφομεν.
• Θα έλεγε τις ότι η χώρα αύτη ηλευθερώθη επίτηδες, διά να αποδειχθή, ότι δεν ήτο ικανή προς αυτοδιοίκησιν.
• Για ν’ αποκτήση κανείς γρόσια, άλλος τρόπος δεν είναι, πρέπη νάχει μεγάλη τύχη, να εύρη στραβόν κόσμο, και να είναι αυτός μ’ ένα μάτι, δεν του χρειάζονται δύο. Πρέπει να φάη σπίτια, να καταπιή χωράφια, να βουλιάξη καράβια, με τριανταέξ τα εκατό θαλασσοδάνεια, το διάφορο κεφάλι.
• Απορώ, πάτερ μου, πώς ο Θεός επιτρέπει να υπάρχη εν τη υπ’ αυτού δημιουργηθείση φύσει αίσθημα ισχυρότερον της εις αυτόν πίστεως.
• Πάντοτε αμετάβλητοι οι σχοινοβάται ούτοι οι Αθίγγανοι, οι γελωτοποιοί ούτοι πίθηκοι (καλώ δε ούτω τους λεγομένους πολιτικούς). Μαύροι χαλκείς κατασκευάζοντες δεσμά δια τους λαούς εν τη βαθυζόφω σκοτία του αιωνίου εργαστηρίου των.

από τους «Εμπόρους των Εθνών»
• Άνευ ψεύδους ουδεμία υπόθεσις ευοδούται.
• Αχ! κάθε αμαρτία έχει και τη γλύκα της.

«Η Φόνισσα»
• Η αλήθεια είναι πάντοτε παράλογος, και διά τούτο δεν την λέγουσι ποτέ οι φρόνιμοι και ηλικιωμένοι άνθρωποι, αλλά την ομολογούσιν οι μεθυσμένοι, οι τρελλοί, οι άρρωστοι και τα μικρά παιδία.

«Οι Έμποροι των Εθνών»• Σ’ αυτή την εποχή που βρεθήκαμε, να σε χαρώ … Μεγάλο κεσάτι, μεγάλη δυστυχία στον κόσμο! … Ο παράς, δεν ξέρω πού πάει και χώνεται, και δε βγαίνει στο μεϊντάνι …

από το θλιβερό διήγημα «Ο Πολιτισμός εις το Χωρίον»
• Διότι υπώπτευεν, ήξευρε και ησθάνετο ότι ο Γιωργής έτρεφε παιδικόν αίσθημα προς την Αρχόντω.

η μητέρα, στο διήγημα «Έρως-Ήρως»
• Και εξ όλων των καρπών ο μόνος, όστις δεν χρήζει ούτε καιρού ούτε ώρας διά να ωριμάση, είναι ο σατανικός έρως.
___________________

Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

Ο πεζογράφος και δημοσιογράφος Πέτρος Πικρός



Παντελής Μπουκάλας ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ

Τ​​ον Κωνσταντινουπολίτη Πέτρο Πικρό, τολμηρό λογοτεχνικό χαρτογράφο των ποικίλων «Χαμένων κορμιών», της ελληνικής κοινωνίας των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, άνθρωπο με ευρωπαϊκές παραστάσεις και ευρύτατη μόρφωση, τον θυμήθηκα πριν από λίγες εβδομάδες, με τη δημοσιογραφική ιδιότητά του, σχολιάζοντας στην «Καθημερινή» την ιδέα δύο Ελλήνων δημοσιογράφων να μεταμφιεστούν για να αποκαλύψουν λέει τα έργα και τις ημέρες, πιθανόν δε και τις νύχτες, ενός υπουργού που βρισκόταν στη Νέα Υόρκη. Αλλα αποκάλυψε πάντως η ατυχέστατη έμπνευσή τους: πόσο χάνει από το εναπομείναν κύρος της η δημοσιογραφία όταν, εθελοντικά ή εξαναγκασμένη, καταντάει μασκαρεμένη αφεντικογραφία. Αν από παλιά υπήρχαν αστυνομικοί ρεπόρτερ που για κρίσιμα συμβάντα, λ.χ. φόνους διαδηλωτών, έγραφαν σαν αστυνομικοί παρά σαν ρεπόρτερ με ελεύθερη γλώσσα, πλέον έχουμε και αθλητικούς ρεπόρτερ οπαδικότερους των χουλιγκάνων, πολιτικούς ρεπόρτερ ή σχολιαστές μονοφωνικότερους των κομματικών εκπροσώπων και οικονομικούς ρεπόρτερ που γράφουν με το μελάνι που τους προμηθεύουν συμφεροντολόγες εταιρείες. Λίγοι είναι. Αλλά βαραίνουν όλο το σινάφι.
Αλλης σχολής ο Πικρός, για να υπηρετήσει τη δημοσιογραφία ως αποστολή, όπως την ένιωθε, αλλά και για να τροφοδοτήσει τη λογοτεχνική του έμπνευση, ζούσε για λίγο ανάμεσα σε ανθρώπους της κοινωνικής ομάδας που ήθελε κάθε φορά να αναδείξει. Δεν χρησιμοποιούσε όμως καμουφλάζ. Γράφει σχετικά ο Χάρης Σακελλαρίου, στο βιβλίο του «Οι πρωτοπόροι της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας» (1994), για την εποχή που ο Πικρός εργαζόταν στην εφημερίδα «Πατρίς», από το 1929 και έπειτα: «Εκεί εργάστηκε με απαράμιλλο ζήλο ο Πικρός σε δύο τομείς: ο ένας ήταν το ρεπορτάζ. Αυτός επινόησε και καθιέρωσε για τις εφημερίδες την κοινωνική έρευνα. [...] Για να δώσει περισσότερη αληθοφάνεια αλλά και ζωντάνια στις έρευνές του αυτές [...] αναλάμβανε να ζήσει διάφορους κοινωνικούς ρόλους από μέσα, κάνοντας άλλοτε το χασάπη, άλλοτε το λούστρο, άλλοτε το νοσοκόμο ή το δάσκαλο, τον εργάτη του εργοστασίου κ.λπ., ντυμένος κατά περίπτωση με την ανάλογη στολή». Περίπου ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, ο Πικρός δημοσιογραφεί στη «Βραδυνή». Και δεν έχει ξεχάσει την παλιά του μαστορική, όπως το διαπιστώνουμε και από τη διαφημιστική προαγγελία της εφημερίδας: «Από τη Δευτέρα στη “Βραδυνή”: Ενα ζωντανό αθηναϊκό ρεπορτάζ - Πώς έζησα επί δύο μέρες ως εμποροϋπάλληλος - Υπάλληλος κρεοπωλείου - Τεχνίτης Ινστιτούτου Καλλονής - Γκαρσόνι και Εφημεριδοπώλης. - Πώς ζουν - Πώς βιοπαλαίουν. - Πώς βλέπουν τους άλλους ανθρώπους. - Καϋμοί και πόνοι. - Αγωνίες και όνειρα των ανθρώπων του καθημερινού μόχθου. Πρωτότυπη έρευνα από τον γνωστό δημοσιογράφο και λογοτέχνη Πέτρο Πικρό». Το κάπως αόριστο «Τεχνίτης Ινστιτούτου Καλλονής» αποσαφηνίζεται στη «Βραδυνή», στις 15.9.1954: «Ενα ζωντανό ρεπορτάζ: Επί δύο ημέρες... παραγωγός της γυναικείας καλλονής. - Κομμωτής, πενικιουρίστας, μασσέρ και μασκοποιός. Ειδική έρευνα του κ. Π. Πικρού».
Δεν ξέρω αν τη λέξη «μασκοποιός» την έπλασε ο Πικρός ή την άντλησε από την κοινή λαλιά. Δεν τη βρήκα πάντως στα προ του 1954 λεξικά ούτε στα σύγχρονα. Αυτό μάς ξαναφέρνει στην υπόθεση για το πόσο θα εμπλουτιζόταν η λεξικογραφία αν παρακολουθούσε στενότερα τη δημοσιογραφία. Μας ξαναφέρνει όμως και σε μια δεύτερη υπόθεση, συναφή: Πόσο αναγκαίο είναι να βρει κάποια στιγμή σοβαρό μιμητή ο σπουδαίος λόγιος του 19ου αιώνα Στέφανος Κουμανούδης. Μόνος του εκείνος, δίχως τις απίστευτες υπηρεσίες που προσφέρει η ηλεκτρονική τεχνολογία με τα ψαχτήρια της, απάρτισε τη «Συναγωγή νέων λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών από της Αλώσεως μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων», που, όπως με θαυμασμό έγραφε ο Κ.Θ. Δημαράς, αποτελείται από 60.000 λήμματα περίπου. Ο ίδιος ο Κουμανούδης, αναφερόμενος στη δουλειά του με έμμετρη υψηλή αυτοσυνειδησία, κατέληγε ως εξής: «Το τέλειον ο χρόνος θα το φέρη / και η πολλών ανδρών ακολουθούντων / αλλήλους κοπιώδης εργασία». Μια σύγχρονη αποστολή λοιπόν θα έπρεπε να αναληφθεί από ομάδα επιστημόνων. Και σκοπός της θα ήταν να καταγράψει τις λέξεις που έπλασε η γλώσσα μας τον 20ό αιώνα και μέχρι τώρα. Στο τέλος της εργασίας αυτής θα διαπιστώναμε ότι θα έχαναν κάθε δίκιο όσοι μοιρολογούν την ελληνική γλώσσα, θεωρώντας την ήδη νεκρή.
Αστεία πράματα και τζάμπα δράματα.
Μασκοποιός, λοιπόν, δεν υπήρξε ο Πέτρος Πικρός, ούτε μασκοφόρος. Δεν υποκρίθηκε. Δεν προσποιήθηκε, πράγμα που γίνεται έκδηλο και στον «λιβελογραφικό του οίστρο», όπως τον χαρακτήριζε ο Αλέξανδρος Αργυρίου στην ακριβοδίκαιη αποτίμησή του: «Ως πεζογράφος, ο Πικρός κατείχε πρωτοποριακή θέση στην απόδοση των καταστάσεων και συνθηκών ζωής των περιθωριακών στρωμάτων της κοινωνίας. Αλλά και ως δοκιμιογράφος, μέσα στο αποπνικτικό κλίμα του μηχανιστικού μαρξισμού, σώζεται, επιχειρώντας μια πιο εσωτερική προσέγγιση των καλλιτεχνικών φαινομένων, την οποία ωστόσο υπονομεύει ο λιβελογραφικός του οίστρος». Αν αυτόν τον λιβελογραφικό οίστρο τον θεωρήσουμε γενικότερα σαρκαστικό, θα τον δούμε να αποτυπώνεται και σε μια συνήθως ασήμαντη λέξη: την αντωνυμία «αυτά». Ετσι, με τη λέξη «αυτά», τελειώνει η επιστολή απολογίας του Πικρού για την «αντικομματική δράση» του, που δημοσιεύτηκε στον «Ριζοσπάστη» (9.2.1933). Το «αυτά», γεμάτο πίκρα, ήχησε ειρωνικό στα αυτιά της βλοσυρής ηγεσίας Ζαχαριάδη κι έτσι απέτυχε η προσπάθεια του συγγραφέα να ξαναγίνει αποδεκτός από τους συντρόφους του, που τον είχαν αποκηρύξει, στο πλαίσιο μιας ακατάπαυστης αδελφοφαγίας. 
Με τα αφηγήματά του ο Πικρός δοκίμασε να συγκροτήσει μια λογοτεχνία-ντοκουμέντο, χωρίς τις τεχνικές που μετήλθε σε χρόνια κατοπινά το μυθιστόρημα-μαρτυρία. Η χρήση της αργκό από τους ήρωές του δεν είναι παίγνιο ή εκζήτηση, αλλά διηγηματική ανάγκη. Και δεν αποβλέπει στην αυθεντικοφάνεια αλλά στην κατάδειξη της κοινωνικής διαφοράς μέσα και από τη γλωσσική ποικιλία. Οσο για την ιδεολογία του, καθόρισε μόνο την επιλογή των θεμάτων του, την επιλογή της προς εξιστόρηση κοινωνικής περιοχής, του περιθωρίου, όχι τον τρόπο της εξιστόρησης, το ύφος της. Ετσι τα γραφτά του δεν είναι καλλιτεχνικώς μονόχορδα ή αφελώς νατουραλιστικά. Και δεν τα βαραίνει ο τόνος του ηθικολογούντος διδακτισμού ή ο σκοπός του προσηλυτισμού, ιδίως τα δύο πρώτα μέρη της τριλογίας των «Χαμένων κορμιών», γιατί στο «Τουμπεκί» ο λογοτέχνης ηττάται κάποιες στιγμές από τον διαφωτιστή-καθοδηγητή.
Ομιλία σε εκδήλωση του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ για τον Πέτρο Πικρό (14.11).

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2016

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ Γ.Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ


ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ Γ.Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ


βιβλιο Παρουσίαση του νέου βιβλίου του Γεωργ. Ν . Λεοντσίνη George N. LEONTSINIS: Kythera: The Ecclesiastical Situation αnd th...
KITHIRAIKANEA.BLOGSPOT.COM
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ 
Nina Sclavos 
Ένα ακόμη πολύ πόνο Έργο του σπουδαίου και ακούραστου Καθηγητή Γιώργου Ν Λεοντσινη θα έχουμε σύντομα στα χέρια μας , εύχομαι να είναι καλοτάξιδο όπως όλα τα έργα Του, πάντα συγκινεί η αγάπη Του για το Νησί μας , μα εμένα ξεχωριστά με συγκινεί αυτή η απλότητα και η παιδική Του ψυχή που δεν άλλαξε ποτέ!!!  Συγχαρητήρια !
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
George Leontsinis Μας συγκινεί και εμάς όλους, όμως, η αγαθή σου προαίρεση με την έκφραση γενναίων αισθημάτων σου, Νίνα - να είσθε πάντα καλά...

Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν. ΛΕΟΝΤΣΙΝΗ

   ΒΙΒΛΙΟ // ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ   


George N. LEONTSINIS: 
Kythera: The Ecclesiastical Situation αnd the Parish Clergy  (c.1700-1864),
 εκδ. Ινστιτούτο του Βιβλίου– Α. Καρδαμίτσα, 
Αθήνα 2016, 422 σσ.

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Καθηγητή Γεωργίου Ν. Λεοντσίνη με τίτλο «Kythera: The Ecclesiastical Situation and the Parish Clergy (c.1700-1864)». Στο βιβλίο αυτό εξετάζεται, σε πολυεπίπεδη διάσταση, η κοινωνική ιστορία της Εκκλησίας των Κυθήρων κατά την περίοδο περίπου 1700-1864. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στη σχέση κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών στη ζωή των κατοίκων των Κυθήρων με το εκάστοτε περιβάλλον, που δημιουργούν οι διαδοχικές ξένες κυριαρχίες σ’ αυτά. Ως υπόβαθρο της προσέγγισης αυτής λαμβάνονται υπόψη παράγοντες που επηρέασαν και αναδιαμόρφωσαν θεσμικές δομές και λειτουργίες της κοινωνίας και της διοίκησης, όπως ιδεολογία και ταξική διαφοροποίηση, εκπαίδευση, επαναστατικές αντιδράσεις και συμπεριφορές των κατοίκων, αγροτικές εξεγέρσεις, η μετανάστευση (εποχική και εξωτερική) αλλά και η βαθμιαία κατά περίπτωση αύξηση του πληθυσμού, η οικονομία και το επίπεδο διαβίωσης του πληθυσμού των Κυθήρων και των Αντικυθήρων. Εξετάζεται η σχέση της ηγεσίας της Εκκλησίας με τον εφημεριακό κλήρο και την ευρύτερη κοινωνία των Κυθήρων και των Αντικυθήρων, όπως και οι μεταβολές στη διοίκηση και στους θεσμούς της Εκκλησίας. 
Ο συγγραφέας, με αναπαραστατικές δεξιότητες, αναδεικνύει τη φυσιογνωμία, τις δομές και τη λειτουργία του εκκλησιαστικού καθεστώτος, ανάγοντας τη μελέτη και την έρευνά του σε επιστημονικό παράδειγμα πολιτισμικής αναφοράς για το ευρύτερο πεδίο σχετικής ιστορικής έρευνας και με στόχους την ανάδειξη της σημασίας και του ρόλου των τοπικών κοινωνιών. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη που φέρουν τους τίτλους, το πρώτο “Church Leadership and the Parish Clergy (c. 1700-1864)”, και το δεύτερο “Studies in the Social History of the Church of Kythera and Antikythera (c. 1700-1864)”.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου αποτελείται από κατατοπιστική εισαγωγή στα περιεχόμενα της έρευνάς του και τέσσερα κεφάλαια,που φέρουν τους τίτλους: “Structures and Organisation of Kytherian Society and Church Administration”, “The Ecclesiastical Situation and the Church Leadership”, “Parishes: Structure and Function”, “Epilogue”. Στην εισαγωγή του βιβλίου κρίθηκε από τον συγγραφέα αναγκαίο να συγγραφεί, από κοινού με την Δρα Κοινωνικής Θεολογίας Χριστίνα Κολοβού, σε αυτοτελές κεφάλαιο σύντομη αλλά περιεκτική ιστορική επισκόπηση της Επισκοπής Κυθήρων, που φέρει τον τίτλο: “A brief Overview of the History of the Bishopric of Kythera (4th centuryto the present) (σσ. 20-29). Στα περιεχόμενα των επόμενων κεφαλαίων του πρώτου μέρους η προσοχή του κ. Λεοντσίνη εστιάζεται στη μελέτη της ιστορίας της Εκκλησίας και της κοινωνίας των Κυθήρων, μια μελέτη ιστορικοκοινωνική και συγχρόνως κριτική, που επιχειρεί να ανασυνθέσει καίριες όψεις των δομών και της λειτουργίας των εκκλησιαστικών θεσμών, να εντοπίσει βήματα προσαρμογής της ηγεσίας της Εκκλησίας προς τις εκάστοτε νέες συνθήκες, τον πρωταγωνιστικό ρόλο του θεσμού της ενορίας και του εφημεριακού κλήρου σε ζητήματα αλληλοβοήθειας, πρόνοιας και κοινωνικής αλληλεγγύης όπως και συμβολής αυτών σε δημιουργικές πλευρές λειτουργίας της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης. Επίσης, στην επίλυση, σε συνεργασία της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης με την Εκκλησία, καθημερινών κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών προβλημάτων του πληθυσμού.
Αναδεικνύονται περαιτέρω οι σχέσεις της ηγεσίας της Εκκλησίας με τον εφημεριακό κλήρο, κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες, οι σχέσεις της τοπικής εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο (θεσμός σταυροπηγιακών ναών κ.ά.) συμβιβασμοί και αντοχές του κλήρου και των κατοίκων από αυταρχικούς περιορισμούς και εξουσιαστικές πιέσεις των διαδοχικών ξένων κυριαρχιών επί των νησιών του Ιονίου (Επτανήσου) και των Κυθήρων και των Αντικυθήρων ειδικότερα. Συγκεκριμένα, εντάσσει τον εφημεριακό κλήρο στους θεσμούς της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και παρατηρεί ότι ο «προεστός» και τα άλλα όργανα της κοινοτικής αυτοδιοίκησης συνυπάρχουν με τον εφημέριο και τον ενοριακό ιερέα σε ένα πλαίσιο αλληλοϋποστήριξης και αγαστής συνεργασίας. Το πλαίσιο αυτό προσδιορίζεται, ως ένα βαθμό, από την επίσημη διοικητική νομοθεσία, κυρίως όμως ο ρόλος και η θέση του εφημερίου στο χώρο της κοινωνικής και της πολιτικής ζωής του τόπου προσδιορίζεται από ευρέως αποδεκτούς όρους και κανόνες εθιμικού δικαίου. Η εθνική δραστηριότητα της ηγεσίας της εκκλησίας και του εφημεριακού κλήρου σε όλες τις φάσεις της ιστορικής εξέλιξης των μηχανισμών της διοίκησης υπό τις συνθήκες του πολιτικού καθεστώτος των ξένων κυριαρχιών (1207-1864) έχει ως βάση λειτουργίας αυτήν την ισχύ εθιμικού δικαίου, την από κοινού, δηλαδή, με την τοπική αυτοδιοίκηση ηθική και κοινωνική στήριξη της τοπικής κοινωνίας. 
Η αναγνώριση από το ευρύτερο σώμα της κοινωνίας της υπεύθυνης θέσης των προσώπων που είχαν συνδεθεί με το θεσμό της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και την Εκκλησία είναι ευδιάκριτη και ο ρόλος του θεσμού της κοινοτικής αυτοδιοίκησης των χωριών και των συνοικιών της Χώρας (πρωτεύουσας του νησιού) διατηρείται δυναμς σε όλες τις φάσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, της αγροτικής κοινωνίας και των αστικών κέντρων.
Τα κεφάλαια του δεύτερου μέρους φέρουν τους τίτλους:
· Western European Rule οver Greek Lands and the Geostrategic Importance of Kythera and Antikythera (1207/1208-1864)
· Kythera During The Byzantine Period
· The Rise And Fall of the Confraternity Churches of Kythera
· Ottoman Administration in Kythera and Social and Political Reality (1715-1718)
· The National and Social Activity of Archimandrite Dionysios Pyrros of Thessaly in Kythera and the Local Actuality
· Ideology and Social Revolution: Impact on the Society of Kythera and Local Reality
· The Holy Monastery of Myrtidia and The Greek Revolution
· The Unknown Administrive and Operational Regulations of Myrtidia Monastery on Kythera (1827): Editio Princeps
Στο δεύτερο αυτό μέρος του βιβλίου, με επίκεντρο τη θέση της τοπικής Εκκλησίας στην κοινωνία, ενσωματώνονται οι ανωτέρω οκτώ μελέτες περίπτωσης, που εμβαθύνουν σε ζητήματα, τα οποία, κατά περίπτωση, αναστατώνουν ή ανανεώνουν την κοινωνική, οικονομική και πολιτική κατάσταση του τόπου και που ο ρόλος της Εκκλησίας αποβαίνει καθοριστικός [οθωμανική επιδρομή και κατάκτηση (1715-1718), «Δημοκρατικοί Γάλλοι» (1797-1798), «Ρωσοτουρκική Διοίκηση και Επτάνησος Πολιτεία» (1799-1807), περίοδος «Αυτοκρατορικών Γάλλων» και «Βρετανικής Προστασίας»]. Οι μελέτες αυτές αναδεικνύουν τη συμμετοχή του κλήρου και των λοιπών κατοίκων των Κυθήρων στην Ελληνική Επανάσταση και στην αντιμετώπιση, την περίοδο αυτή, του προσφυγικού προβλήματος, πρόσωπα, επίσης, δομές υπηρεσιών, κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά προβλήματα αναφορικά κυρίως με εκκλησιαστικά ζητήματα, που οδηγούν στην κατανόηση συνθηκών υπό τις οποίες διαρθρωνόταν, μεταβαλλόταν και εξελισσόταν κατά την υπό εξέταση περίοδο (1700-1864) η κοινωνική, πολιτική, οικονομική και εκκλησιαστική ζωή των Κυθήρων.
Η εργασία έχει προκύψει από μεταδιδακτορική έρευνα, που πραγματοποίησε ο συγγραφέας του βιβλίου με την ιδιότητα του «Επισκέπτη Ερευνητή» στο Τμήμα Ιστορίας του Royal Holloway andBedford New College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου στο πλαίσιο του προγράμματος υποτροφιών της Επιστημονικής Επιτροπής Τεχνικής Βοήθειας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας (Κλάδος Κοινωνικών Επιστημών: Νεότερη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία). Βασίζεται κυρίως σε ανέκδοτο, όπως και σε δημοσιευμένο αρχειακό υλικό. Κώδικες και επίσημη αλληλογραφία της Ιεράς Επισκοπής Κυθήρων, ιδιωτική αλληλογραφία, έγγραφα των υγειονομικών υπηρεσιών, απογραφές πληθυσμού και ναών, νοταριακά και ληξιαρχικά έγγραφα, χρονογραφίες, έγγραφα των εκάστοτε ξένων διοικήσεων, αναφορές και αλληλογραφία της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης και του εφημεριακού κλήρου, λυτά ποικίλου ενδιαφέροντος και περιεχομένου έγγραφα, απομνημονεύματα και ημερολόγια οικογενειών ευγενών της Χώρας συνιστούν ενδιαφέρουσες πηγές της εργασίας αυτής.
 Στο βιβλίο περιλήφθηκε εμπεριστατωμένη παρουσίαση των αρχείων (δημοσίων και ιδιωτικών) καθώς και κάθε άλλης φύσεως πηγών, που αναφέρθηκαν ανωτέρω και αναζητήθηκαν και αφορούσαν στην υπό εξέταση περίοδο, όπως, επίσης, και το σύνολο της μέχρι σήμερα σχετικής βιβλιογραφίας. Η εργασία συνιστά, ως προς το αντικείμενο που ερευνάται, προέκταση της διδακτορικής διατριβής του συγγραφέως με τίτλο: The Island of Kythera: A Social History (1700-1863), (PhD Thesis, University of East Anglia, School of EuropeanHistory, 1981), Faculty of Arts, S. Saripolos’ Library, εκδ. Nationaland Capodistrian University of Athens, Athens 1987 (επανέκδοση 2002). Η εργασία εμπλουτίστηκε επίσης με εκτενή πίνακα εννοιών και κυρίων ονομάτων.
Στο τέλος του βιβλίου κρίθηκε σκόπιμο από το συγγραφέα να περιληφθούν απτά-ορατά δείγματα της εκκλησιαστικής παράδοσης των νησιών των Κυθήρων και των Αντικυθήρων, που, με αναλλοίωτο τον χρόνο στην αρχιτεκτονική τους δομή, επιβλητικά επιβιώνουν μέχρι τις μέρες μας. Είναι μια κληρονομιά πολιτισμού και θρησκευτικής παράδοσης των νησιών, που έρχεται και εξελίσσεται από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια και τους μέσους χρόνους στη νεότερη περίοδο. Καθώς, μάλιστα, τα περιεχόμενα του βιβλίου εστιάζουν στην εκκλησιαστική ιστορία δύο περίπου αιώνων (18ος-19ος αι.), επιχειρήθηκε να αναδειχθεί η μετάβαση στους χρόνους της νεωτερικότητας, που συντήρησε όμως με πολλή φροντίδα και σεβασμό ζωντανά την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά των νησιών. Επιλέχθηκε, γι’ αυτό, να ενταχθεί προς το τέλος του βιβλίου ενότητα με πίνακα των εικόνων που φέρει τον τίτλο: «Ναοί και μοναστήρια των Κυθήρων», συγκεκριμένα αντιπροσωπευτικά εκκλησιαστικά μνημεία, όπως αυτά διατηρούνται και τα βλέπουμε μπροστά μας μέχρι σήμερα.
Το παρόν βιβλίο όπως και η διδακτορική διατριβή του κ. Λεοντσίνη συνιστούν σημαντικές συμβολές στην ιστορία των Δυτικών Ευρωπαϊκών Κυριαρχιών στον ελληνικό χώρο, της Επτανήσου, των Κυθήρων και των Αντικυθήρων ειδικότερα. Προστίθενται ωστόσο αυτές σε ένα ευρύτερο φάσμα συγγραφικών και ερευνητικών εργασιών για τον ευρύτερο Ιόνιο χώρο και τον επτανησιακό πολιτισμό. Σε αναγνώριση μάλιστα της πολυετούς και πολλαπλής προσφοράς του κ. Λεοντσίνη στα επτανησιακά γράμματα και την επιστήμη, αλλά και για τη συμβολή του στη μελέτη και εξέλιξη της επτανησιακής ταυτότητας, η Διοικητική Επιτροπή της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας σε ειδική τελετή (Επιστημονική Ημερίδα) ανακήρυξε τον Καθηγητή Γεώργιο Ν. Λεοντσίνη σε επίτιμο μέλος της Αναγνωστικής Εταιρείας. Σημειώνω εδώ ότι η Αναγνωστική Εταιρείας Κερκύρας είναι ο παλαιότερος πολιτιστικός και επιστημονικός φορέας της Επτανήσου με αδιάκοπη ενεργό δράση από το έτος ίδρυσής της (1836) μέχρι σήμερα


Μαίρη Πλέσσα
Φιλόλογος-Ιστορικός
*από την  Εταιρεία Θεωρίας, Έρευνας και Διδακτικής της Ιστορίας



Π α ρ ο υ σ ί α σ η

In this book, the author investigates the development of the structures of the ecclesiastical establishment on Kythera in the period of approximately 1700-1864. The role of the Church is underlined, with a particular focus on the position of the parish clergy within the wider social context of this period, identifying it as one of the main factors of social development. It is ascertained that the parish clergy was informally, but actively, incorporated into the institutions of local administration. Moreover, it can also be observed that the proestos and the other authorities of local administration operated in a spirit of solidarity, coexisting with the parish clergy, on social and political Issues. This cooperation was constituted through and evolved primarily within the rules of popular customary law as well as within the institutions, which the local Orthodox Church established for its community.
The social and national activity of the leadership of the local Church and the parish clergy is traced through all the phases of the development of the administrative mechanisms and institutions, within the conditions created by the political regime of the Western European Powers (1207-c. 1864). The study, within the context produced by these factors and the adverse living conditions of the population, identifies and highlights the gradual development of a dynamic on the part of the local social forces. This resulted in the formation of an inherent dynamism within the society, which was constituted within the framework of a creative coexistence and collaboration between the leadership of the local Church and the parish clergy and with the local political self-administration: the mutual support of the inhabitants in a spirit of solidarity in order to overcome the deadlocks created by foreign rule and other adverse factors; social, national, political and religious resistances; the promotion of the education of the population and the preservation of its traditions; and an active participation in the efforts for national independence. (From the publisher)

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

ABBREVIATIONS
PROLOGUE BY THE MAYOR OF KYTHERA AND ANTIKYTHERA
PREFACE
INTRODUCTION
A Brief Overview of the History of the Bishopric of Kythera
Book Outline
Church Leadership and the Parish Clergy
- STRUCTURES AND ORGANISATION OF KYTHERIAN SOCIETY AND CHURCH ADMINISTRATION
- THE ECCLESIASTICAL SITUATION AND THE CHURCH LEADERSHIP
- PARISHES: STRUCTURE AND FUNCTION
EPILOGUE
Studies in the Social History of the Church og Kythera and Antikythera
- WESTERN EUROPEAN RULE OVER GREEK TERRITORIES AND THE GEOSTRATEGIC IMPORTANCE OF KYTHERA AND ANTIKYTHERA
- KYTHERA DURING THE BYZANTINE PERIOD
- THE RISE AND FALL OF THE CONFRATERNITY CHURCHES OF KYTHERA
- OTTOMAN ADMINISTRATION IN KYTHERA AND SOCIAL AND POLITICAL REALITY
- THE NATIONAL AND SOCIAL ACTIVITY OF ARCHIMANDRITE DIONYSIOS PYRGOS OF THESSALY IN KYTHERA AND THE LOCAL ACTUALITY
- IDEOLOGY AND SOCIAL REVOLUTION: IMPACT ON THE SOCIETY OF KYTHERA AND LOCAL REALITY
- THE HOLY MONASTERY OF MYRTIDIA AND THE GREEK REVOLUTION
- THE UNKNOWN ADMINISTRATIVE AND OPERATIONAL REGULATIONS OF MYRTIDIA MONASTERY: EDITIO PRINCEPS
APPENDIX
SOURCES
BIBLIOGRAPHY
INDEX (PROPER NAMES AND SUBJECTS)
ILLUSTRATIONS